Changes and transitions that may occur in the course of a child’s life

Newid a thrawsnewid a all ddigwydd yn ystod bywyd plentyn

Worried family

Children have to cope with many changes during their lives. The changes can be related to moving from one institution to another or a change of carer. The change can affect a child's lifestyle for example if there is mourning or the need to accept a new brother or sister. Whatever the change, it's essential that the child feels safe.

Changes and transitions may include:

  • starting at the cylch meithrin
  • moving from the cylch meithrin to primary school
  • moving from primary school to secondary school
  • moving from secondary school to university or college
  • the birth of a brother or sister
  • moving home
  • the death of a loved one
  • puberty or long term health conditions
  • breakup of parents/carers' relationship
  • experiencing abuse.

The effect of these changes can be:

  • Emotional - due to personal experiences for example, bereavement (people or pets) separation or divorce of parents/carers, experiencing abuse.
  • Physical - moving school or moving home.
  • Psychological - problems with puberty or long-term health conditions.
  • Intellectual - due to changes to learning methods within school.

The positive and negative factors of change and transition.

The changes encountered by children and young people can be positive or negative and this often depends on the support offered by the family/carers, friends and childcare workers/educators in children and young people's settings.

A move to any new institution will cause concern for the child/young person. The childcare worker needs to understand the child's concerns and deal with them in order to help the child settle. The child might worry about a number of factors such as:

  • will the staff be pleasant and friendly
  • will they like the teachers at school
  • will they like the other children
  • will they have friends
  • will they understand the language
  • where will the toilets be
  • what will the food be like.

Children can experience changes such as having a new brother or sister. A child will have created a strong attachment with their mother and due to the new baby, the mother will have to give most of her attention to the baby who is completely dependent on her.

British psychoanalyst John Bowlby has studied children's emotional and social development, and he defined the attachment theory. The attachment theory states that a baby needs to form one special primary attachment. Bowlby believed that a baby needs to develop this attachment by the end of the first year, and if the child was separated from this person for long periods during the first four years, the child would suffer psychological harm. This is why young children find it hard to cope with transitions, but with time they become accustomed and come to understand that they will return to their primary carer.

  • Babies under 6 months old have not formed very strong connections with their primary carer, so they are not likely to show any sign of anxiety.
  • Children between 1 and 3 years old are likely to show signs of separation anxiety.
  • Older children who have seen the primary carer leave and then return can cope with separating for short periods.

Should the child have to change carer following serious incidents such as the death of a family/carers member or abuse the child would not return to the family/carers; making the transition a negative one. Bowlby showed that meeting the child's physical and care needs alone was not enough for healthy development. Bowlby claimed that the child also required constant support from the primary carer.

Children need support, stability and someone to comfort them and help them to cope with these changes. This will determine if the change/transition will be positive or negative. Changes allow children to develop strategies to be able to control their behaviour and emotions.

Children can better cope with changes if adults:

  • respond to the child's needs to develop a relationship that shows trust
  • ensure that children are supported
  • be a positive role model in terms of social behaviour
  • establish a routine and clear expectations
  • encourage children to control and express their feelings
  • encourage children to develop strategies to deal with situations effectively
  • teach children strategies to deal with stress and control their behaviour
  • be sensitive and respond to their communication methods.

Mae plant yn gorfod ymdopi â llawer o newidiadau yn ystod eu bywyd. Gall y newidiadau ymwneud â symud o un sefydliad i un arall neu newid gofalwr. Gall y newid effeithio ar ffordd plentyn o fyw, er enghraifft os bu galar neu’r angen i dderbyn brawd neu chwaer newydd. Beth bynnag yw'r newid, mae'n hanfodol bod y plentyn yn teimlo'n ddiogel.

Gall newidiadau a thrawsnewidiadau gynnwys:

  • dechrau yn y cylch meithrin
  • symud o’r cylch meithrin i’r ysgol gynradd
  • symud o’r ysgol gynradd i’r ysgol uwchradd
  • symud o’r ysgol uwchradd i brifysgol neu goleg
  • genedigaeth brawd neu chwaer
  • symud tŷ
  • marwolaeth anwylyd
  • glasoed neu gyflyrau iechyd hirdymor
  • perthynas rhieni/gofalwyr yn chwalu
  • profi camdriniaeth.

Gall effaith y newidiadau yma fod yn:

  • Emosiynol: oherwydd profiadau personol er enghraifft, profedigaeth (pobl neu anifail anwes) gwahanu neu ysgariad rhieni/gofalwyr, profi camdriniaeth
  • Corfforol: symud ysgol neu symud tŷ
  • Seicolegol: problemau glasoed neu gyflyrau iechyd hirdymor
  • Deallusol: oherwydd newidiadau i ddulliau dysgu o fewn yr ysgol.

Y ffactorau sy’n gwneud newid a thrawsnewid yn gadarnhaol neu’n negyddol.

Gall y newidiadau y daw plant a phobl ifanc ar eu traws fod yn gadarnhaol neu’n negyddol ac mae hyn yn aml yn dibynnu ar y gefnogaeth a gynigir gan y teulu/gofalwyr, ffrindiau ac gweithwyr gofal plant/addysgwyr o fewn lleoliadau plant a phobl ifanc.

Bydd symud i unrhyw sefydliad newydd yn peri pryder i'r plentyn/person ifanc. Mae angen i'r gweithiwr gofal plant ddeall pryderon y plentyn ac ymdrin â'r pryderon er mwyn helpu'r plentyn i setlo. Efallai y bydd y plentyn yn poeni am nifer o ffactorau megis:

  • staff - a fyddant yn ddymunol ac yn gyfeillgar
  • a fydd yn hoffi'r athrawon yn yr ysgol
  • a fydd yn hoffi'r plant eraill
  • a fydd ganddo ffrindiau
  • a fydd yn deall yr iaith
  • ble mae'r toiledau
  • sut fwyd fydd yno.

Yn yr un modd os yw plentyn yn profi newidiadau megis cael brawd neu chwaer newydd. Mae’r plentyn wedi creu ymlyniad cryf gyda’i fam ac yn sgil y baban newydd mae ei fam yn gorfod rhoi ei sylw mwyaf i’r baban gan ei fod yn hollol ddibynnol arni.

Mae'r seicdreiddiwr Prydeinig, John Bowlby, wedi astudio datblygiad emosiynol a chymdeithasol plant, ac ef sy'n gyfrifol am ddiffinio'r theori ymlyniad. Yn ôl y theori ymlyniad mae angen i fabi ffurfio un prif ymlyniad arbennig. Credai Bowlby fod angen i fabi ddatblygu'r ymlyniad hwn erbyn diwedd y flwyddyn gyntaf, a phe bai'r plentyn yn cael ei wahanu oddi wrth y person hwn am gyfnodau maith yn ystod y pedair blynedd gyntaf, byddai'n dioddef niwed seicolegol. Dyma’r rheswm pam mae plant ifanc yn gweld hi’n anodd ymdopi â thrawsnewidiadau. Ond gydag amser maent yn cyfarwyddo gan eu bod yn dod i ddeall y byddant yn dychwelyd at eu prif ofalwr.

  • Nid yw babanod dan 6 mis oes wedi ffurfio cysylltiadau cryf iawn â'u prif ofalwr, felly nid ydynt yn debygol o ddangos unrhyw arwydd o bryder.
  • Mae plant rhwng 1 a 3 mlwydd oed yn debygol o ddangos arwyddion o bryder gwahanu.
  • Mae plant hŷn sydd wedi gweld y prif ofalwr yn gadael ac yna'n dychwelyd yn gallu dygymod â gwahanu am gyfnodau byr.

Pe bai’r plentyn yn gorfod newid gofalwr yn sgil digwyddiadau difrifol megis marwolaeth aelod o’r teulu/gofalwyr neu gamdriniaeth ni fyddai’r plentyn yn dychwelyd at y teulu/gofalwyr; sydd yn gwneud y trawsnewid yn un negyddol. Dangosodd Bowlby nad oedd diwallu anghenion corfforol ac anghenion gofal y plentyn yn unig yn ddigon ar gyfer ei ddatblygiad iach. Honnai Bowlby fod y plentyn hefyd angen cefnogaeth gyson y prif ofalwr.

Mae plant angen cefnogaeth, sefydlogrwydd a rhywun i’w cysuro a'u helpu i ymdopi â'r newidiadau hyn. Bydd hyn yn pennu a fydd y newid/ trawsnewid yn gadarnhaol neu’n negyddol. Mae newidiadau yn caniatáu i blant ddatblygu strategaethau i fedru rheoli eu hymddygiad a’u hemosiynau.

Gall blant ymdopi â newidiadau yn well os bydd oedolion yn:

  • ymateb i anghenion y plentyn er mwyn datblygu perthynas sy’n dangos ymddiriedolaeth.
  • sicrhau bod plant yn cael cefnogaeth
  • bod yn fodel rôl bositif o ran ymddygiad cymdeithasol.
  • sefydlu trefn a disgwyliadau clir
  • annog plant i reoli a mynegi eu teimladau
  • annog plant i ddatblygu strategaethau i ddelio â sefyllfaoedd yn effeithiol
  • dysgu plant am strategaethau i ddelio â straen a rheoli eu hymddygiad
  • bod yn sensitif ac ymateb i’w dulliau cyfathrebu.

Positive and negative factors

Drag the words from the list below into the correct spaces in the sentences.

Ffactorau cadarnhaol a negyddol

Llusgwch y geiriau yn y rhestr isod i’r bylchau cywir yn y brawddegau.

Your Answers

  1. The changes encountered by children and young people can be positive or negative.
  2. The childcare worker needs to understand the child's concerns and deal with them in order to help the child settle.
  3. The child creates a strong attachment with their mother and due to the new baby less attention from the mother can create anxiety.
  4. Should the child experience a change of carer following serious incidents this would be a negative transition.
  5. Children need support, stability and someone to comfort them and help them to cope with changes.
  6. Changes allow children to develop strategies to be able to control their behaviour and emotions.

Correct answers

  1. The changes encountered by children and young people can be positive or negative.
  2. The childcare worker needs to understand the child's concerns and deal with them in order to help the child settle.
  3. The child creates a strong attachment with their mother and due to the new baby less attention from the mother can create anxiety.
  4. Should the child experience a change of carer following serious incidents this would be a negative transition.
  5. Children need support, stability and someone to comfort them and help them to cope with changes.
  6. Changes allow children to develop strategies to be able to control their behaviour and emotions.

Eich ateb

  1. Gall y newidiadau y daw plant a phobl ifanc ar eu traws fod yn gadarnhaol neu’n negyddol.
  2. Mae angen i'r gweithiwr gofal plant ddeall pryderon y plentyn er mwyn helpu'r plentyn i setlo.
  3. Mae’r plentyn yn creu ymlyniad cryf gyda’i fam ac yn sgil y baban newydd gall llai o sylw gan ei fam greu pryder.
  4. Pe bai’r plentyn yn newid gofalwr yn dilyn digwyddiadau difrifol byddai hyn yn drawsnewid negyddol.
  5. Mae plant angen cefnogaeth, sefydlogrwydd a rhywun i’w cysuro a'u helpu i ymdopi â newidiadau.
  6. Mae newidiadau yn caniatáu plant i ddatblygu strategaethau i fedru rheoli eu hymddygiad a’u hemosiynau.

Atebion cywir

  1. Gall y newidiadau y daw plant a phobl ifanc ar eu traws fod yn gadarnhaol neu’n negyddol.
  2. Mae angen i'r gweithiwr gofal plant ddeall pryderon y plentyn er mwyn helpu'r plentyn i setlo.
  3. Mae’r plentyn yn creu ymlyniad cryf gyda’i fam ac yn sgil y baban newydd gall llai o sylw gan ei fam greu pryder.
  4. Pe bai’r plentyn yn newid gofalwr yn dilyn digwyddiadau difrifol byddai hyn yn drawsnewid negyddol.
  5. Mae plant angen cefnogaeth, sefydlogrwydd a rhywun i’w cysuro a'u helpu i ymdopi â newidiadau.
  6. Mae newidiadau yn caniatáu plant i ddatblygu strategaethau i fedru rheoli eu hymddygiad a’u hemosiynau.

Supporting children to develop the skills, confidence and knowledge to prepare them for change and transitions

Helpu plant i feithrin y sgiliau, yr hyder a’r wybodaeth i’w paratoi ar gyfer newid a thrawsnewid

School

Children and young people need sensitive support to cope with situations that mean change and transitions for them. Parents/carers will need support as well.

To ensure positive results the support must include the children, young people, parents/carers and staff within settings.

The following is fundamental to supporting children through changes:

  • ensuring a continuous experience - all childcare workers working with children and young people should know about the situation before and after the time they spend with them
  • ensuring the child or young person is central to the process - ensuring that individual needs and choices are respected throughout the process
  • explaining what's happening
  • discussing what's happening
  • sharing information - respecting other professionals when sharing information
  • being positive - explaining the benefits of the changes
  • ensuring additional support.

Ideas if a child is starting school for the first time

Read about the process of starting school, prepare the child, pay a visit to the school, invite a child starting school at the same time over to the house, encourage the child to choose a new bag and pencil case, include the child in any preparations, encourage the child to ask questions, listen to the child's concerns, make the child feel they will belong to the setting, a hook, shelf, drawer or basket with the child's name on, putting photos of the children on the walls.

Ideas if a child is going through the process of losing a loved one

Talk to the child about the person, get the child to sum up memories, discuss emotions, look at photos, comfort the child by saying it's okay to cry, role play, children will sometimes use painting and drawing as ways of expressing their feelings following mourning, loss or separation.

Ideas if the child experiences the breakup of parents/carers' relationship

Talk to the child, listen to the child, don't encourage the child to favour one parent/carer, behave reasonably when discussing plans for the child, include the child in decisions, give the child choices, be flexible, explain that the separation isn't the child's fault, keep to regular routines as familiarity will make the child feel secure.

This will help the child to develop confidently to be able to deal with different problems and challenges in the best possible way.

Steps for a settling routine at a new setting

  1. Children need to be prepared for the changes.
  2. The child to visit the institution informally with the parent/carer.
  3. First visit - the parent/carer stays with the child; the key worker/childcare worker plays a game with the child with their primary carer present.
  4. Second visit - the parent/carer stays but the key worker/childcare worker plays a more active role.
  5. Third visit - the parent/carer visits the institution with the child but leaves the child with the key worker/childcare worker for a very short period.
  6. Following visits - the parent/carer stays with the child at the start of the sessions but leaves the child with the key worker/childcare worker for a longer period each time.
  7. The key worker/childcare worker develops an attachment with the child.

Mae plant a phobl ifanc angen cefnogaeth sensitif i ymdopi â sefyllfaoedd sy’n golygu newid a thrawsnewid iddynt. Bydd rhieni/gofalwyr angen cefnogaeth hefyd.

Er mwyn sicrhau canlyniadau positif mae’n rhaid i’r gefnogaeth gynnwys y plant, pobl ifanc, rhieni/gofalwyr a staff o fewn lleoliadau.

Dyma sy’n sylfaenol o ran cefnogi plant trwy newidiadau:

  • sicrhau profiad parhaus - dylai pob ymarferwr sy’n gweithio gyda phlant a phobl ifanc wybod am y sefyllfa cyn ac ar ôl yr amser maent yn treulio gyda hwy
  • sicrhau bod y plentyn neu berson ifanc yn ganolbwynt i’r broses - sicrhau bod anghenion a dewisiadau unigol yn cael eu parchu trwy gydol y broses
  • egluro beth sy’n digwydd
  • trafod beth sy’n digwydd
  • rhannu gwybodaeth - parchu pobl broffesiynol eraill wrth rannu gwybodaeth
  • bod yn gadarnhaol - gan esbonio buddion y newidiadau
  • sicrhau cefnogaeth ychwanegol.

Os yw plentyn yn dechrau’r ysgol am y tro cyntaf gellid:

darllen am y broses o ddechrau ysgol, paratoi’r plentyn, gwneud ymweliad â’r ysgol, gwahodd plentyn sy’n dechrau’r ysgol ar yr un pryd draw i’r tŷ, annog y plentyn i ddewis bag a chas bensiliau newydd, cynnwys y plentyn mewn unrhyw baratoadau, annog y plentyn i ofyn cwestiynau, gwrando ar bryderon y plentyn, gwneud i’r plentyn deimlo y bydd yn perthyn i’r lleoliad, bachyn, silff, drôr neu fasged gydag enw'r plentyn arni, rhoi lluniau o'r plant ar y waliau.

Os yw’r plentyn yn mynd trwy’r broses o golli anwylyd gellid:

siarad â’r plentyn am y person, cael y plentyn i grynhoi atgofion, trafod emosiynau, edrych ar luniau, cysuro’r plentyn wrth ddweud ei fod yn iawn i grio, chwarae rôl, bydd plant weithiau’n defnyddio peintio a thynnu lluniau fel ffyrdd o fynegi eu teimladau yn dilyn galar, colled neu wahanu.

Os yw’r plentyn yn profi perthynas rhieni/gofalwyr yn chwalu gellid:

siarad â’r plentyn, gwrando ar y plentyn, peidio annog y plentyn i ffafrio un rhiant/gofalwr, ymddwyn yn rhesymol wrth drafod cynlluniau am y plentyn, cynnwys y plentyn mewn penderfyniadau, rhoi dewisiadau i’r plentyn, bod yn hyblyg, esbonio nad bai'r plentyn yw’r rheswm dros y gwahanu, cadw at drefniadau rheolaidd gan fod pethau cyfarwydd yn rhoi sicrwydd i'r plentyn.

Bydd hyn yn gymorth i’r plentyn ddatblygu’n hyderus er mwyn gallu ymdrin â gwahanol broblemau a heriau yn y ffordd gorau posib.

Camau gweithdrefn setlo mewn lleoliad newydd

  1. Mae angen paratoi plant ar gyfer y newidiadau.
  2. Y plentyn i ymweld â'r sefydliad yn anffurfiol gyda'r rhiant/gofalwr.
  3. Yr ymweliad cyntaf - bydd y rhiant/gofalwr yn aros gyda'r plentyn; bydd y gweithiwr allweddol/ymarferwr yn chwarae gyda'r plentyn a'r prif ofalwr.
  4. Yr ail ymweliad - bydd y rhiant/gofalwr yn aros ond bydd y gweithiwr allweddol/ ymarferwr yn chwarae rhan fwy gweithredol.
  5. Y trydydd ymweliad - bydd y rhiant/gofalwr yn ymweld â'r sefydliad gyda'r plentyn, ond bydd yn gadael y plentyn gyda'r gweithiwr allweddol/ymarferwr am gyfnod byr iawn.
  6. Ymweliadau dilynol - bydd y rhiant/gofalwr yn aros gyda'r plentyn ar ddechrau'r sesiynau, ond bydd yn gadael y plentyn gyda'r gweithiwr allweddol/ ymarferwr am fwy o amser bob tro.
  7. Y gweithiwr allweddol/ymarferwr yn datblygu ymlyniad â'r plentyn.

Supporting children to develop the skills, confidence and knowledge to prepare them for change and transitions

Helpu plant i feithrin y sgiliau, yr hyder a’r wybodaeth i’w paratoi ar gyfer newid a thrawsnewid

How to support a child starting at a new school Sut i gefnogi plentyn sy’n cychwyn mewn ysgol newydd.

Suggested answers:

  • read books about starting school
  • prepare the child
  • visit the school
  • invite a child starting school at the same time over to the house
  • the child to choose a new bag and pencil case
  • include the child in any preparations
  • encourage them to ask questions
  • make children feel that they belong
  • a hook, shelf, drawer or basket with the child's name on
  • photos of the children on the walls.

Atebion awgrymedig:

  • darllen llyfrau yn ymwneud â dechrau’r ysgol
  • paratoi’r plentyn
  • gwneud ymweliad â’r ysgol
  • gwahodd plentyn sy’n dechrau’r ysgol ar yr un pryd draw i’r tŷ
  • y plentyn i ddewis bag a chas bensiliau newydd
  • cynnwys y plentyn mewn unrhyw baratoadau
  • annog i ofyn cwestiynau
  • gwneud i blant deimlo eu bod yn perthyn
  • bachyn, silff, drôr neu fasged gydag enw'r plentyn arni;
  • lluniau o'r plant ar y waliau.

How to support children to develop the skills, confidence and knowledge that will prepare them for change and transitions

Put the steps that should be taken as the child settles at a new setting in the correct order

Sut i helpu plant i feithrin y sgiliau, yr hyder a’r wybodaeth a wnaiff eu paratoi i newid a thrawsnewid

Trefnwch yn ôl y camau y dylir eu dilyn wrth i’r plentyn setlo mewn lleoliad newydd